سوند همودیالیز لوله ای می باشد که برای تبادل خون بین دستگاه دیالیز و بدن بیمار، مورد استفاده قرار می گیرد. این سوند دارای دو لومن شریانی (قرمز) و وریدی (آبی) می باشد که لومن شریانی جریان خون را از قلب به سمت دستگاه دیالیز هدایت می کند و لومن وریدی خون تصفیه شده را به قلب باز می گرداند.

کلیه نقش مهمی در دفع مواد زائد و سمی از بدن دارد و در صورتی که دچار مشکل شود و نتواند وظیفه خود را به خوبی انجام دهد، این مواد زائد با خون ترکیب می شوند در این صورت نه تنها به مرور زمان کلیه ها از کار می افتند بلکه خالص نبودن خون نیز منجر معضلات بدنی دیگر می شود.

دیالیز دستگاه پزشکی می باشد که خون حاوی مواد زائد و سمی مانند اوره را دریافت می کند و آن را تصفیه و پاک سازی می کند و دوباره به بدن بر می گرداند.

سوند مورد استفاده برای همودیالیز یک سوند تونلی می باشد چون در زیر پوست قرار می گیرد.  سوند تونلی در دو نوع کاف دار و بدون کاف موجود می باشد که از مدل های بدون کاف برای موارد اضطراری و دوره های درمانی کوتاه مدت (حداکثر 3 هفته ) استفاده می شود و مدل های کاف دار برای دوره های درمانی طولانی مدت ( بیش از 3 هفته ) مناسب می باشد.

روش همودیالیز به سه صورت گرافت شریانی، فیستول شریانی و کاتتر ورید مرکزی قابل انجام می باشد .

  • در روش گرافت بین سرخرگ و سیاهرگ لوله توخالی قرار می گیرد تا جریان خون زیاد شود و خونی که از طریق سوند همودیالیز وارد دستگاه می شود زیاد باشد و عمل پاک سازی خون با سرعت زیادی انجام شود.
  • در روش فیستول با انجام عمل جراحی سرخرگ و سیاهرگ به هم پیوند داده می شود تا خون زیادی به سمت دستگاه دیالیز هدایت شود و عمل پاکسازی خون سریع تر انجام شود.
  • در روش کاتتر ورید مرکزی، سوند وارد رگ ساب کلاوین موجود در زیر استخوان ترقوه، رگ موجود در زیر گلو یا کشاله ران می شود. این نوع دسترسی موقت می باشد ولی گاهی اوقات کاتتر برای دوره درمانی طولانی مدت نیز استفاده می شود البته در مواقعی که ایجاد فیستول یا گرافت امکان پذیر نمی باشد.

محل قرارگیری سوند هودیالیز

این سوند در یکی از سیاهرگ های بزرگ قرار می گیرد که معمولاً از رگ موجود در ناحیه SVC برای این کار استفاده می شود. قرار دادن کاتتر همودیالیز نیاز به سوراخ کردن رگ موجود در زیر گلو ( معمولاً در سمت راست ) دارد پس از اینکه وارد رگ شد تا به سمت قفسه سینه پیش می رود. البته به جای این رگ می توان از رگ ساب کالوین هم برای وارد کردن سوند استفاده کرد ولی رگ ها موجود در کشاله ران برای این کار مناسب نمی باشند چون مستعد ابتلا به عفونت می باشند، همچنین شخص که روی ران خود یک سوند دارد نمی تواند راست بایستد یا به راحتی راه برود.

یکی از مهم ترین مواردی که پزشک باید هنگام درج سوند به آن توجه کند این می باشد که رگ موردنظر را با دقت تمام پیدا کند و سوند را به طور کامل داخل آن قرار دهد در صورت وقوع هر گونه اشتباه و نقص، مشکلاتی مانند لخته شدن و عفونت رخ می دهد.