سوند چیست و چه کاربردی دارد؟

سوند لوله ی توخالی، باریک و انعطاف پذیری است که برای تسهیل خارج شدن ادرار درون مثانه قرار داده می شود. به پروسه ی گذاشتن سوند در پزشکی کاتتراسیون یا سونداژ می گویند.

این وسایل به طور کلی وارد دستگاه ادراری می شوند تا ادرار را جمع آوری کنند یا روند خارج شدن آن را تسهیل کنند.

پس موارد اصلی مصرف سوند ها وقتی است که تخلیه ادرار به هر دلیلی به شکل مناسبی صورت نمی گیرد. افراد مسنی که با بزرگ شدگی پروستات یا سرطان درگیر هستند و مسیر ادرار مسدود شده است؛ باید از این وسیله استفاده کنند. زیرا تجمع ادرار طولانی در مثانه علاوه بر احساس ناراحتی برای فرد، به کلیه ها فشار می آورد و عملکرد آن ها را تضعیف می کند.

انواع :

سوند ادراری

ابتلا به بیماری های مانند سرطان پروستات باعث مسدود شدن مسیر ادرار می شود و در این شرایط استفاده از سوند ادراری برای آن بیمار لازم می باشد چون در غیر این صورت تجمع زیاد ادرار در مثانه باعث درد و حتی از کار افتادن کلیه ها نیز می شود. سوند ادراری لوله باریک و انعطاف پذیری می باشد که برای تخلیه مثانه مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین افرادی که در اثر ابتلا به بیماری هایی مانند سکته مغزی، دیابت، آسیب نخاعی و … دچار بی اختیاری ادرار شده اند نیز باید از این ابزارها برای تخلیه ادرار خود استفاده کنند.

این وسیله از طریق مجاری ادرار وارد مثانه می شود و انتهای دیگر لوله که در بیرون از بدن قرار دارد به یک کیسه وصل می شود تا ادرار هنگام خروج در داخل آن قرار بگیرد.

انواع سوندهای ادراری

سوند داخلی

این ابزرارها به گونه ای طراحی شده اند که یک انتهای آنها در داخل مثانه و انتهای دیگر آن در بیرون از بدن قرار می گیرد. البته این سوال هم ممکن است پیش بیاید که یک لوله چگونه در جای خود ثابت می ماند و نمی افتد؟ در جواب باید گفت که در انتهای لوله و داخل مثانه کیسه ی حبابی شکل قرار دارد که در برخود با هر نوع مایعی منبسط می شود و اندازه آن بزگتر از قطر مجاری ادرار می شود به همین دلیل این سوند در جای خود ثابت می ماند و دیگر امکان خارج شدن سوند از مثانه بیمار وجود ندارد. سوند های داخلی در دو نوع موجود می باشند:

سوند فولی

این ابزارها به گونه ای طراحی شده اند که از طریق مجاری ادرار وارد مثانه می شوند و به طور مداوم داخل مثانه قرار می گرند و کار تخلیه ادرار را انجام می دهند.

نوع فولی باید توسط یک پزشک متخصص وارد می شود چون محل قرار گیری کیسه حبابی بسیار مهم می باشد و اگر به نحوی در مجاری ادرار منبسط و بزرگتر شود، آسیب جدی به مجاری ادرار وارد می کند. سوند فولی می تواند به طور دراز مدت در داخل مثانه قرار بگیرد با این شرط که هر ماه تعویض شود.

سوند فوق عانه ای

در اکثر مدلها یک انتهای سوند در داخل مثانه و انتهای دیگر آن نیز در خارج مجاری ادرار قرار می گیرد ولی در سوندهای فوق عانه ای در پایین شکم سوراخی ایجاد می شود و سوند از این طریق وارد بدن می شود تا رسیدن به دیواره مثانه امتداد پیدا می کند و تمامی مایعات جمع شده در مثانه از طریق این سوند خارج می شود.

سوند نتالون

این نوع وسیله به صورت چند بار در روز مورد استفاده قرار می گیرند و به طور موقت برای خارج کردن ادرار جمع شده در همان لحظه می باشد. این نوع سوندها به گونه ای روانکاری شده اند که خود بیمار نیز می تواند بدون هیچ دردی آن را وارد مجاری ادرار خود بکند و انتهای سوند که در بیرون قرار دارد قابل باز و بسته شدن می باشد به طوری که می تواند مایعات جمع شده را در توالت تخلیه کند یا به طور کلی آن را به یک کیسه متصل کند تا مایع خارج شده در کیسه جمع شود.

سوند خارجی

این سوند مخصوص آقایان می باشد و نام دیگر این وسیله، سوند کاندوم می باشد. این سوند با دیگر سوندها فرق دارد و فرق آن در طرز استفاده آن می باشد به طوری که این سوند به هیچ وجه وارد مجاری ادرار نمی شود و مانند کاندوم عمل می کنند و روی آلت تناسلی را به طور کامل می پوشاند و با استفاده از چسب هاب مخصوص در جای خود محکم می شود و از نشت ادرار جلوگیری می کند. قسمت جلویی این سوند به یک لوله وصل می باشد که انتهای این لوله هم به یک کیسه ختم می شود تا تمامی مایعات خارج شده در آن کیسه جمع شود.

 سوندهای درون وریدی

این ابزرارها مسئول تزریق مایعات و خون یا نمونه برداری برای آزمایش ها می باشند و در دو نوع موجود می باشد:

انواع سوند درون وریدی

سوند ورید محیطی

اگر بیمار برای مدت کوتاهی نیاز به تزریق مایعات یا خون از طریق این وسیله داشته باشد، از این نوع سوند ها استفاده می شود و این سوند یک لوله ی انعطاف پذیر می باشد که به رگ موجود در دست، ساعد یا پا متصل می شود. این نوع محیطی ساده ترین و کم هزینه ترین نوع درمان می باشد و می تواند تا مدت 4 روز در جای خود باقی بماند و تزریقات و نمونه برداری های لازم انجام شود.

سوند ورید مرکزی

انجام تزریقات طولانی مدت و استفاده از داروهای زیاد در طول روز به مرور زمان باعث پارگی و زخم رگ های بیمار می شود به همین دلیل در این مواقع استفاده از سوند ورید مرکزی می تواند راه حل خوبی برای ادامه دوره درمانی بیمار باشد. کاتتر CVC لوله ی انعطاف پذیر و نازکی است توسط پزشک در رگ بزرگ گردن، قفسه سینه، کشاله ران یا بازو قرار داده می شود تا مایعات، خون و داروها از طریق این کاتتر به بیمار تزریق شود. استفاده از این کاتتر، سرعت عمل پزشک را در انجام آزمایشات و تزریق مایعات لازم بالا می برد به طوری که می تواند در عرض چند ثانیه درمان مورد نیاز را انجام بدهد. این لوله ها می توانند در عرض چند هفته و چند ماه روی بدن بیمار قرار بگیرند و آسیبی به بدن او وارد نمی کنند بلکه استفاده از آن باعث کاهش درد ناشی از تزریق مایعات یا نمونه برداری خون و تاثیر فوری داروها روی بیمار می شود.

 

 

 

 

 

این نوع سوندها که در اصطلاح پزشکی به آنها سوپراپوبیک هم می گویند، نسبت به سوندهای قبلی استفاده ی کمتری دارند و برخلاف دو نوع قبلی، سوند فوق عانهای از پوست قسمت های پایینی شکم وارد مثانه می شود و کارگزاری آن به کمک پزشک و جراح صورت می گیرد.